Πλανητάριο

 Είμαστε αστρόσκονη...

από την μαθήτρια της Α΄ τάξης

Μαρία Τσίπη

Στις 29 Φεβρουαρίου του 2024, το Εσπερινό Γενικό Λύκειο Αγίων  Αναργύρων, μαζί με το Εσπερινό Γυμνάσιο Αγίων Αναργύρων, επισκέφθηκαν το Πλανητάριο, γνωστό για τα τεχνολογικά και επιστημονικά εκθέματα σχετικά με το σύμπαν, τη λειτουργία του διαστήματος και τις θετικές επιστήμες.

Με υπεύθυνους καθηγητές τον κ. Καλαμπόκη, την κ. Γαλλιού και τον κ. Κατσογιάννη, το σχολείο παρακολούθησε στον μεγαλοπρεπή θόλο του Πλανηταρίου την παράσταση «Είμαστε αστερόσκονη».

Το πλανητάριο είναι μία αίθουσα κατασκευασμένη κυρίως για την παρουσίαση εκπαιδευτικών και ψυχαγωγικών παραστάσεων σχετικών με την Αστρονομία και το νυκτερινό ουρανό, καθώς και για εξάσκηση στην αστρονομική ναυτιλία. Κυρίαρχο χαρακτηριστικό των περισσότερων πλανηταρίων είναι μία μεγάλη οθόνη με ημισφαιρικό σχήμα, πάνω στην οποία εικόνες αστέρων (και αστερισμών), πλανητών και άλλων ουράνιων σωμάτων εμφανίζονται και κινούνται όπως ακριβώς στον ουρανό. 

Το πλανητάριο, λοιπόν, στην αρχική και βασική του λειτουργία, δίνει κυρίως μία ρεαλιστική προσομοίωση του ουρανού. Σήμερα, ωστόσο, χρησιμοποιείται και για την προβολή θεματικών ταινιών που αφορούν επιστημονικά θέματα. Η οθόνη συνήθως ταυτίζεται με την οροφή του κτίσματος που στεγάζει το πλανητάριο και έχει τη μορφή ημισφαιρικού θόλου.

Τα πλανητάρια χρησιμοποιούν μία ποικιλία τεχνολογιών, όπως ειδικούς προβολείς, προβολείς διαφανειών, βίντεο, συστήματα προβολής θόλου και λέιζερ. Υπάρχει η δυνατότητα να αναπαρασταθούν οι θέσεις των ουράνιων σωμάτων στο στερέωμα σε οποιαδήποτε στιγμή του παρελθόντος ή του μέλλοντος, αλλά και όπως φαίνονται από οποιοδήποτε σημείο της Γης.

Το έργο «Είμαστε αστερόσκονη», καθώς εξερευνούσε και σε άφηνε να περιηγηθείς στα τεράστια, σε σχέση με το μέγεθος μας, θαύματα του σύμπαντος, στο τέλος σε έκανε να συνειδητοποιήσεις πόσο μηδαμινός είναι ο άνθρωπος μπροστά στις μαύρες τρύπες, τους κομήτες και όλα τα διαστημικά σώματα!

 Όσο κι αν φανεί παράξενο, είναι πλέον γεγονός ότι το όνειρο της ανθρωπότητας να φτάσει στα άστρα και να τα ψηλαφήσει με τα ίδια της τα χέρια, γίνεται καθημερινά πραγματικότητα εδώ πάνω στη Γη.

 Κόψτε κάποιο λουλούδι. Δοκιμάστε ένα φρούτο. Χαϊδέψτε το πρόσωπό σας. Όλα αυτά είναι κομμάτια κάποιου άστρου. Ο Ήλιος μας, η Γη μας και τα πάντα πάνω της δημιουργήθηκαν από αστροϋλικά που εκτοξεύθηκαν πριν από δισεκατομμύρια χρόνια από κάποια καταστροφική αστρική έκρηξη. Όλη η ύλη στα σώματά μας φτιάχτηκε στην «κόλαση» τέτοιων αστρικών θανάτων. Το ανθρώπινο σώμα αποτελείται από 7.000 τρισεκατομμύρια τρισεκατομμυρίων άτομα.

Από τον τεράστιο αυτόν αριθμό ατόμων το 67% είναι υδρογόνο, ένα χημικό στοιχείο που γεννήθηκε την στιγμή της γέννησης το Σύμπαντος πριν από 14 σχεδόν δισεκατομμύρια χρόνια. Γεγονός που σημαίνει ότι τα δύο τρίτα των ατόμων που αποτελούν το σώμα καθενός από εμάς έχουν ηλικία 14 δισεκατομμυρίων ετών. Χωρίς τις εκρήξεις των σουπερνόβα δεν θα υπήρχαν πλανήτες και δορυφόροι. Χωρίς τις εκρήξεις των σουπερνόβα, δεν θα υπήρχε ο άνθρωπος!

Είμαστε δηλαδή αστράνθρωποι που δημιουργηθήκαμε από χημικά στοιχεία φτιαγμένα στις θανατηφόρες εκρήξεις υπεργιγάντιων άστρων. Είμαστε ένας αστρικός λαός που βομβαρδίζεται από τις κοσμικές ακτίνες των ίδιων αυτών εκρήξεων.

Οι εκρήξεις μακρινών άστρων εδώ και χιλιάδες χρόνια γέμισαν με ηλεκτρισμό την ατμόσφαιρα, με αποτέλεσμα τις αστραπές και τους κεραυνούς που καμιά φορά σκοτώνουν. Κι όλα αυτά γιατί κάπου, κάποτε, κάποιο άστρο εξερράγη. Κάποια μέρα θα υπάρξουν κι άλλοι κόσμοι, γεμάτοι με άλλα όντα, αστρανθρώπους σαν εμάς, που θα γεννηθούν κι αυτοί από τις στάχτες ενός κάποιου άλλου, πεθαμένου άστρου. Ενός άστρου που σήμερα το λέμε Ήλιο.

Αφότου τελείωσε αυτό το απίστευτο έργο για την προέλευσή μας από τα άστρα, οι περισσότεροι μαθητές και καθηγητές ήταν συνεπαρμένοι με αυτό που είδαν. Τις εικόνες από μαύρες τρύπες που φαίνονταν να σε ρουφούν στο εσωτερικό τους, τους άπειρους γαλαξίες που φαίνονταν σαν κουκίδες, σε σχέση με το πραγματικό τους μέγεθος, και την θέληση του ανθρώπου να εξερευνήσει το άγνωστο. Μάλιστα ένας μαθητής είπε: «Είναι αστείο το ότι θέλουμε να εξερευνήσουμε τα άστρα, ενώ είμαστε ουσιαστικά φτιαγμένοι από άστρα.»

Η παρακολούθηση αυτού του έργου όχι μόνο έδωσε στους μαθητές περισσότερες γνώσεις, αλλά και μία αξέχαστη εμπειρία και περισσότερη όρεξη και ενδιαφέρον για το ίδιο το σύμπαν και μία ευκαιρία απόδρασης από την μονοτονία του μαθήματος στην τάξη. 

Φωτογραφίες:

Μαρία Τσίπη

Αλ Μαχλάουι Τσιόγκα Νατάσα