Μνήμες Μικρασιατικού Ελληνισμού

 Μουσείο Μικρασιατικού Ελληνισμού "Φιλιώ Χαϊδεμένου"

από τον μαθητή της Γ΄ τάξης

Δημήτρη Μανωλάκη

Στις 4 Μαΐου 2023, η κατεύθυνσή μας, των Ανθρωπιστικών Σπουδών, του Εσπερινού Γενικού Λυκείου Αγίων Αναργύρων, με συνοδό την καθηγήτρια κ. Σακαρέλου, επισκέφθηκε το Μουσείο Μικρασιατικού Ελληνισμού "Φιλιώ Χαϊδεμένου", στη Νέα Φιλαδέλφεια.

Η Φιλιώ Χαϊδεμένου γεννήθηκε στις 28 Οκτωβρίου 1899 στα Βουρλά της Μικράς Ασίας, κοντά στη Σμύρνη, από Ναξιώτη στην καταγωγή πατέρα και μητέρα Σμυρνιά. Βίωσε τη Μικρασιατική Καταστροφή, έχασε αδέλφια και πατέρα, η ίδια όμως κατάφερε να φτάσει και να εγκατασταθεί στην Ελλάδα, στη Νέα Φιλαδέλφεια. Όμως δεν ξέχασε τον τόπο της και ορκίστηκε να κάνει κάτι για να μην ξεχαστεί ποτέ η Μικρά Ασία, ο ελληνισμός της και ο ιδιαίτερος πολιτισμός της. Συμμετείχε ενεργά σε προσφυγικά σωματεία και παράλληλα, από τις αρχές της δεκαετίας του ‘90, άρχισε να συλλέγει, με προσωπικό κόπο, κειμήλια με σκοπό την ίδρυση Μουσείου Μικρασιατικού Ελληνισμού.

Η έκθεση στεγαζόταν μέχρι το 1999 στο κτίριο του Παλιού Δημαρχείου Νέας Φιλαδέλφειας, το οποίο όμως πλήττεται από το σεισμό. Τα εκθέματα μένουν αποθηκευμένα μέχρι το 2002, όταν και μεταφέρονται στο κτίριο του Παγκόσμιου πολιτιστικού Ιδρύματος Ελληνισμού της Διασποράς (Π.Π.Ι.Ε.Δ) «Ανδρέας Παπανδρέου», εντός του άλσους Νέας Φιλαδέλφειας.

Στην είσοδο του μουσείου μάς υποδέχτηκε ο αρμόδιος υπάλληλος, ο οποίος μας έδωσε ένα κατατοπιστικό φυλλάδιο για τα εκθέματα  και στην συνέχεια προχωρήσαμε στον εκθεσιακό χώρο. Εκεί εκθέτονταν φωτογραφίες, χάρτες και αντικείμενα των ανθρώπων που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν βίαια τα σπίτια τους μετά την Μικρασιατική Καταστροφή, το 1922.

Είχαμε την ευκαιρία, εκτός των παραπάνω, να δούμε και μαθητικά αντικείμενα, όπως σχολικούς βαθμούς,  να μάθουμε για τα μαθήματά τους, τα ελληνικά, τα οθωμανικά αλλά και τα γαλλικά, την ωδική, την καλλιγραφία. Πέραν αυτών, αξιοπρόσεκτο ήταν ένα προικοσύμφωνο της εποχής, το οποίο ανέλυε τι είχε η υποψήφια νύφη.

Προχωρώντας, είδαμε αντικείμενα του νοικοκυριού, που χρησιμοποιούσαν τότε. Κάτι ακόμα που μας εντυπωσίασε ήταν οι ενδυμασίες που είχαν, καθημερινές και επίσημες.

Είδαμε, επίσης, φωτογραφίες, σε μεγέθυνση, σε ειδική προθήκη, των ανθρώπων που χάθηκαν, από τις ταυτότητές τους, και  δίπλα  διάφορα προσωπικά, καθημερινά  αντικείμενα, όπως το κλειδί ενός σπιτιού, ένα ρολόι τσέπης και άλλα.

                    

Τέλος, παρατηρήσαμε τον χάρτη της Νέας Φιλαδέλφειας, πώς ήταν τότε, με την υπέροχη αρχιτεκτονική της, το Άλσος και τα μεγάλα κυπαρίσσια, επί της οδού Δεκελείας, κάποια από τα οποία υπάρχουν μέχρι και σήμερα. Λέγεται, μάλιστα, πως το πρώτο το φύτεψε η Βασίλισσα Σοφία το 1910.

Επιπλέον, μας δόθηκε η δυνατότητα να επισκεφθούμε  και την έκθεση που υπήρχε στην είσοδο του μουσείου με τίτλο "η ανάγκη της θύμησης" από την ένωση Καλλιτεχνών - Συντηρητών  Υπαλλήλων  του Υπουργείου Πολιτισμού.

     

Και δεν σταματά να μας θυμίζει η Φιλιώ Χαϊδεμένου: «Ο νους μου φεύγει ξανά και πηγαίνει σε μέρη πού με πονάνε, σε μέρη που δεν θα ξεχάσω ποτέ. Ο πόνος θα σταματήσει μόνο όταν πεθάνω. 

Το σώμα μου βρίσκεται εδώ, στο τώρα, αλλά το μυαλό μου συνεχίζει στο ΤΟΤΕ, στην αγαπημένη πατρίδα που δεν ξέχασα ούτε στιγμή…»